पॅरामत्ता गर्ल्स :अत्याचारांचा नॉस्टॅलिया

आज जागतिक रंगभुमी दिन ,यानिमित्त महाराष्ट्राबाहेर ,देशाबाहेर काय चाललय ते पाहताना लिहिला गेलेला  हा लेख एक सीमोल्लंघनच..जरुर वाचा
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------


'पॅरामत्ता गर्ल्स' या नाटकाच्या संदर्भात मी हे लिहतोय. 'पॅरामत्ता' नावांच सिडनीमध्ये उपनगर आहे. इंग्रजीत त्याचा उच्चार 'पॅरामाट्टा' असा करतात. मराठीत 'पॅरामत्ता' मराठीतल्या 'गोळे' च इंग्रजीत 'गोले' होतं आणि 'भारत' इंग्रजीत 'इंडिया' होतो मग 'पॅरामाट्टा' मराठीत 'पॅरामत्ता' का नाही होतं ?


नाटकांचा खेळ संध्याकाळी होता. मी दुपारीच बाहेर पडलो. मी त्यावेळी डंडास या उपनगरात रहायचो. बस पकडून इस्टवूड रेल्वे स्टेशनवर आलो. आता सेंट्रल स्टेशनला जाणारी ट्रेन पकडायची होती. तिकीट काढुन वाट पहात उभा राहिलो. नकाशा काढला. म्हणजे 'गुगल' वरून काढलेली सेंट्रल स्टेशनच्या आसपासचा भाग दाखवणारी प्रिंट कामलने दिली होती. कामल : वर्गसखी : प्रेमळ : वयांन बरीच मोठी माझं लिखाण जाम आवडायंच तिला. इस्टवुड स्टेशनवर दुपारचा शुकशुकाट होता. शुकशुकाटात कुठंल होतंय नकाशाचं वाचन. ट्रेन आली.


सेंट्रल स्टेशनला दुपारचा शुकशुकाट नव्हता. पण खुप गर्दीही नव्हती. झुंबड, रेटारेटी वगैरे तर सोडाच.


तिकिट स्वाईप करून स्टेशनबाहेर पडलो. रस्त्यावर येऊस्तोवर दोन भिक न मागणारे भिकारी लागले. एक गिटार वाजवत होता, दुसरा नुसतीच गिटार. इथले भिकारर केविलवाणे नाहीत. त्यांच्याकडे भिकविश्वास आहे. मग काही कपडयांची, बुटांची दुकांन, एक-दोन केक - सॅडविच विकणारे स्टॉल लागले. तेथील विक्रतेपण विश्वासानं वावरत होते. मुख्य रस्त्यावर आलो. वाहंन सुसाट. पण तो वेग विश्वास पुर्ण होता इथं तिथं लोक थोडी गर्दी सगळयांना सिस्टीमविश्वास होता.


तासभर भटकलो समोर माइक : वर्गसखा : वयानं मोठा पण कामलापेक्षा लहान आणि कामलच्याउलट त्याला माझं लिखाण आवडायचं नाही
'' हाय माइट, हाव्वा यु ?'' म्हणाला
'' गुड जस्ट हॅगींग अराऊंड हिअर व्हेअर इज एकसाटली द थियेटर फॉर द टुनाटस शो ऑफ 'पॅरामाट्टा'?''
मी गोंधळात विचारलं.


'' ओह ! डोंनो एकझॅ सॉरी बट स्टील देअ इज टाइम फॉ द शो गो ऍन हॅल्सम ड्रीक्सं गॉट टू गो,सि.था ''
मी पीत नाही हे त्याला खुप दिवसांनी कळंल धक्का बसला होता त्याला.


थिएटर शोधण्यासाठी मी नकाशा काढला नकाशा वाचायचा मला जाम कंटाळा मी एकाला थांबवला त्याला नक्की माहिती नव्हतं पण साधारण कल्पना झाली.


हुडकत, चुकत, विचारत आणि नकाशा न वापरत संध्याकाळ झाली दोन टॅक्सी ड्रायव्हर (त्यांच्या कपडयावरून) दिसले एक कटयावर बसलेले जवळ गेलो वास आला भरपूर ढोसली होती पण बऱ्यापैकी शुदिधत वाटलो पत्ता विचारला. दोघांनी जवळच्या मार्गावर वाद घातला मी घाबरला होतो.जस त्यांनी मला असं जा म्हंटल तसा मी सटकलो चालत चालत राहिलो शेवटच्या वळणाला अरूद रस्ता लागला दोन्ही बाजुला घरं होती जुनी कौलारू दगडी वाडयागत भासणारी बारकी होती एका मागोमाग काही घर गेल्यानतर एक थोडेसेच बारके घर लागले त्यावर होत : वेलव्हर थियेटर


दबकत आत शिरलो मागे पुढे ऑस्ट्रेलिय होते. कॉलमधली ही गर्दी बघुन जरा धीर आल एका कोपऱ्यातल्या बारवर दोन चटपटीत तरूण दारू सर्व्ह करत होते एवढयात टयुटर जेन मेसर ने हाक मारली शिरीष वुइ आ हिअ जरा आणखीन धीर आला. वर्गातले आणखीन काही जण दिसले.


बेन (बेंजामिन) म्हणाला 'हाय' 'पॅरामत्ता गर्ल्स' पहाणं हे आमच्या क्रीयेटीव्ह रायटींग कोर्सच्या अभ्यासक्रमाचा एक भाग होतं.


'बेलव्हर थियेटर' ने हे नाटक निर्माण केलं होतं ऍलाना व्हॅलेनटाइन ही नाटकाची लेखिका नाटक सुरू व्हायची वेळ झाली. जिन्यातुन वर आलो बरोबर बेन होता मागे बाकीच.


तिकिट डोअरकीपरला दाखवुन आत शिरलो प्रवेशदारापासुन थोडया अंतरावर खर्ुच्यांची पहिली रांग तिथुन उतार उतारावर पायऱ्या प्रत्येक पायरीवर खर्ुच्यां आणि मग आली. नाटक करण्याची प्रत्यक्ष जागा (लाकडी) मला व बेनला पुढुन दुसऱ्या रांगेत जागा मिळाली


बेनन यापुर्वी असं थिऐटर पाहिल नव्हंत त्यानं पाथहलं होतं ते ऑपेरा हाऊस ऑपेरा त्यांन केला होता असं त्यानं मला सांगितल उच्चार नीट कळत नसल्यामुळे त्याला कान देऊन ऐकलं या किंवा अशा इतर बाबीमध्ये आपण परदेशी इंग्लिश लोकांबरोबर असं काळजीपुर्वक खरंतर दबकुनच वागतो.


साणारण 14 -15 वयाची मुलगी गणवेशात व कागद इत्यादी गोष्टीच्या ढिगात बसलेली रंगमंचावर दिसु लागली प्रेक्षकातला अंधार वाढला नाटक सुरू झालं


नाटकांची थोडी माहिती उपगोदरच करून घेतली होती हे नाटक 'पॅरामत्ता गर्ल्स' होम या साधारण 50 ङ्ढ 55 वर्षापुर्वीच्या सिडनीतील लहान मुलींच्या हॉस्टेल मध्ये मुलींवर झालेल्या कु्रर अत्याचारांवर आधारीत आहे. बिघडलेल्या किंवा वाममार्गाला लागु शकतील अशा मुलींना इथं बदीवान बनवुन त्याच्यांत सुधारणा घडवण्याचे प्रयत्न व्हायचे
त्या मुली आता साडीतल्या बायका झाल्यात त्या एकत्र येऊन या हॉस्टेलला भेट देतात.या रियुनियन च्या प्रसंगा पासुन नाटक सुरू होतं


अशा 5-6 बायकांनी एकमेंकाना हाय करीत मिठी मारत रंगमंचावर प्रवेश घेतला विशेष नेपथ्य नव्हतंच हॉस्टेलच्या गेटची सावली रंगमंच्यावर पडलेली दाखवली आणि हॉस्टेल उभं झालं.


रूदार्थाने बिल्कुल सुदंर नसलेली म्हणजे साठ वय स्पष्ट दिसत होती रंगानी गोरी नसलेली बाई संवाद होता थेट प्रेक्षकांना उद्देशुन मी कानात प्राण ओतले.


या बायका आपल्या क्रुर आठवणींना आठवतात व्यथा मांडत नाहीत त्या भिकाऱ्यासारखंच केविलवाण्य किंवा दयनीच होणं टाळतात एकमागोमाग अत्याचारांचा पट उलगडतो कधी अशा प्रसंगातुन


एक बाई हॉस्टेलमधल्या मुलीच्या भुमिकेत शिरते म्हणजे नाटकात नाटक. दुसरी बाई डॉक्टरची भुमिका करते मुलगी कपडे न काढता नागडी होते म्हणजे स्कर्टखाली हात घालुन अंडरपँट काढते आणि पाय फाकवुन झोपेत डॉक्टर तिच्या फाकवेलेल्या पायांवर पांढरे कापड घालतात बाकीच्या मुली सभोवताली उभ्या राहिलेल्या असताना डॉक्टर पांढऱ्या कपडयामध्ये हात घालुन मुलीची तपासणी करतात मग रिपोर्ट सांगतात डॉक्टरांचा कोणत्याही मुलीचा रिपोर्ट सारखाच असतो : या मुलींची वारंवार ठोकाठोकी झाली आहे ती मुलगी नाही नाही ओरडते काही उपयोग नसतो. मुलगी बिघडलेली ठरते आणि तिच्यावर आणखी सुधारणा होतात
पट उलगडतो कधी अशा गाण्यातुन :-
मला झवलंय जर्मन रशियन माणसांनी आणि चिनी व जपान्यांनी सुद्धा आलिये मी परत ऑस्ट्रेलियाला तुमच्यासारख्या भडल्याकडुन झवुन घ्यायला तर कधी अशा संवादातून : -


'' लहान मुलांना '' जनावंर म्हणा. जनावरांसारखं वागवा ती बनतील यातील नाटकातील उपरोध छान बोचराय या बायका आपल्या अघोरी भूतकाळाकडे भावनाशून्य होऊन बघतात. चिड, दु:ख, वेदना आहे. पण कोरडेपणा जास्त आहे. आणि तोही उपरोधाचे अंग घेऊन.


' ऑस्ट्रेलियाच्या इतिहासातील प्रत्येक वाईट मुलगी कधी ना कधी यातून गेलीय नाटकातल्या या वाक्यातनं या अत्याचाराची व्याप्ती व गांभीर्य कळंत पण यावर कोणी फारसं लिहिलं वा बोललं गेलं नाही व जात नाही कामल नंतर एकदा म्हणाली होती शिरीष' ऑस्ट्रेलियामध्ये असं काही झालं असेल असं तुला स्वप्नातपण वाटलं नसेल ऑस्ट्रेलिया असा बराच काळा इतिहास आहे. पण तो जगासमोर आणला जात नाही. दबवला जातो ऍलाना व्हॅलेनटाइन या लेखिकेन 'पॅरामत्ता गर्ल्स' प्रकाशात आणंल आणि ऑस्ट्रेलिय लोकांचा दाभिंकपणाही
- शिरीष

संजयवर प्रेक्षक बेहद्द फिदा

कोल्हापुरातील कलाकार संजय मोहिते बद्दल लिहित आहे सौमित्र पोटे. 

सोकाजी टांगमारेच्या भूमिकेसाठी त्याला उत्कृष्ट विनोदी अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला आणि
दुस-याच दिवसापासून संजय मोहिते या हरहुन्नरी अभिनेत्याकडे  अनेकांचं लक्ष गेलं. याच 'सोकाजी'ने संजयला ' लोच्या झाला रे'मधील मुख्य भूमिका मिळवून दिली. आजवरच्या त्याच्या प्रवासाबद्दल जाणून घेताना, वेळोवेळी स्वत:ला सिद्ध करत तो इथवर पोहोचल्याचं निश्चित जाणवतं.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील आरे हे त्याचं मूळ गाव. संजयच्या घराण्यात असा सांस्कृतिक वारसा फारसा कुणाचा नाही. गावी केवळ सोंगी भजन असायचं. या भजनाचं त्याला वेड. पण थेट त्यात सहभाग असा कधीच नाही. त्याचे मित्र नेहमी अशा भजनांमध्ये भाग घेऊन वाहवा मिळवायचे. हा बुजरा असल्याने याला बाहेर ठेवलं जाई. मग चाललेली तालीम तो खिडकीतून पाहत राही. अशीच तालीम सुरू असताना, त्यातल्या एका पात्राला एक भूमिका साकार करता येईना. दिग्दर्शक सांगून दमला. पण गाडी पुढे जाईना. थोडी विश्रांती घेण्यासाठी दिग्दर्शक बाहेर गेला अन इथेच बाहेरचा संजय आत आला. त्याने आपल्या मित्राला ही भूमिका समजावून सांगायला सुरुवात केली. अन दिग्दर्शक आला. संजयची भूमिकेची समज पाहून, ती भूमिका संजयला करण्याची गळ घातली गेली अन संजयने संधीचं सोनं केलं. संजयचा रंगमंचावरचा प्रवास सुरू झाला तो असा अपघाताने.

पुढे त्याने अनेक सोंगी भजनांमध्ये भाग घेतला. त्यानिमित्ताने अनेक स्त्री पात्रं केली. संजय जसा मोठा होऊ लागला, तसं त्याला नृत्यही खुणावू लागलं. मग त्याने अनेक छोट्या-मोठ्या मंडळांच्या नृत्यस्पर्धांमध्ये भाग घेतला, बक्षिसं मिळवली. सोंगी भजनांपासून सुरू झालेला प्रवास छोट्या छोट्या नाटुकल्यांपर्यंत आला होता. केवळ हौस म्हणून सुरू केलेल्या या अभिनयातचं करिअर करण्याची इच्छा जोर धरू लागली. त्या वेळी त्याने कोल्हापूरचा रस्ता धरला. काळम्मावाडीच्या हनुमान नाट्य कला केंदातून त्याने नाटकं करायला सुरुवात केली. त्या वेळी 'जोडीदार', 'निष्पाप', 'विच्छा माझी पुरी करा' अशी अनेक नाटकं त्याने केली. दरम्यान, दिग्दर्शनाच्याही सगळया बाजूंचा त्याने अभ्यास केला. 'विच्छा..'मधील हवालदार त्याने भलताच गाजवला. त्याच वेळी द.मा. मिरासदार यांचं 'सोकाजी टांगमारे' त्याच्या हातात पडल्याचं तो सांगतो. 'नाटक सुंदर होतंच, पण नाटकातील एक पात्र बदलून तृतीयपंथी केलं तर नाटक जोर धरेल आणि ते भलत्याच उंचीवर जाऊन मनोरंजन करेल,' असं त्याला वाटलं. संजयने दमांना विनंती केली. खूप विचार केल्यानंतर त्याला परवानगी मिळाली आणि 'सोकाजी' साकारलं. या नाटकाचं दिग्दर्शनही त्यानेच केलं. 'हे नाटक ज्यांनी पाहिलं त्यांनी मला मुंबईचा रस्ता धर असं सांगितलं' असंही तो सांगतो. पण मुंबईला हात हालवत येणं संजयला परवडणारं नव्हतं. कारण मागे संपूर्ण कुटुंब होतं. मग त्याने 'सोकाजी'चा प्रयोग मुंबईमध्ये आणायचं ठरवलं. मुंबईत सोकाजीचे प्रयोग लागले. प्रयोगांची दखल मुंबईतील प्रेक्षकांनी घेतली. त्याच वेळी हे नाटक भरत जाधव यांनीही पाहिलं. त्यांनीही संजयला दाद दिली. याबद्दल बोलताना संजय सांगतो, 'सोकाजीचा प्रयोग पाहायला भरतदादा आले. थोडावेळ थांबतील असं समजलं होतं. पण त्यांनी पूर्ण नाटक पाहिलं आणि आवर्जून मला भेटले. त्यानंतर मात्र आत्मविश्वास दुणावला. 'मटा'सन्मानचं मानांकनही मिळालं आणि भूमिकेची दाखल घेतली गेल्याचा दाखला मिळाला. पुरस्कार मिळेलच याची शाश्वती नव्हती. कारण शर्यतीमध्ये मोठे आणि अनुभवी लोक होते. पण पुरस्कार गवसला. तो क्षण खूप मोलाचा होता. त्यानिमित्ताने मुंबईमध्ये माझी नोंद झाली.'

' श्री चिंतामणी'मार्फत 'लोच्या..'मध्ये शिरकाव होण्याचा किस्साही मजेदार आहे. तो सांगताना संजय म्हणतो, 'अरे, एक दिवस मला थेट केदारसरांचाच फोन आला. त्यांनी माझं नाटक पाहिलेलं नाही. पण त्यांना कुणीतरी माझं नाव रेकमेण्ड केलं. लताबाई आणि केदारसरांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला. पहिलं वाचन झाल्यावर नाटक जमेलसं वाटलं.

मुंबईतील नाटकाचा अनुभव खूप वेगळा असल्याचं मात्र तो आवर्जून सांगतो. 'मुळात हे नाटक लोकप्रियतेच्या शिखरावर होतं. तिथेच ते बंद झालं. त्यामुळे पुन्हा नव्याने करताना, थोडं प्रेशर होतं, आजही आहेच. शिवाय कोल्हापूर आणि मुंबईच्या प्रेक्षकांमध्ये खूप फरक आहे. तिकडे लाऊड रिअॅक्शन्स लागतात. इथे मात्र कॉमेडीचा सेन्स आहे. लोक प्रेडिक्ट करतात. इथे लोकांना नाटक विनोदी असलं तरी ते जेन्युईन असावं असं वाटेल असं करणं हेच खरं आव्हान आहे.

' लोच्या...'ची प्रॅक्टिस सुरू असताना नाटक केदार शिंदेच्या मनाप्रमाणे वेग घेत नव्हतं. 'केदारसर मला बोलावून म्हणाले, की नाटक जर माझ्या मनासारखं नाही झालं, तर आपण हे बंद करू. हे नाटक लोकप्रिय झालेलं आहेच त्यामुळे इथे स्क्रिप्टचं काम संपतं. पण हे नाटक पुन्हा करून जर ते पडलं तर त्याचा फटका तुला बसेल. नाटकाला नाही. पण इथे आल्या आल्या तू अयशस्वी होणं मला मान्य नाही. बघ काय करू या?' त्या दिवसानंतर मी झपाटल्यागत तालीम करायला लागलो'. आणि खरोखरंच पुढच्या तीन दिवसांतली त्याची प्रगती थक्क करणारी होती. त्यानंतर हे नाटक 'जम के' करण्याचा निर्णय झाला. इतर सर्वच पात्रांनी त्याला साथ दिली.

आता हे नाटक पूर्णत: 'उभं' आहे. त्याचे प्रयोगही सुरू झालेत. संजयची मेहनत रंग आणेल की नाही ते येत्या काही दिवसांत समजेल. पण हे नाटक यशस्वी करण्यासाठी 'कलापुरातून' आलेल्या या मुलाने आपलं सर्वस्व पणाला लावलंय हे नक्की!

- सौमित्र पोटे

मुलाखत - केदार कुलकर्णी

तर दोस्तानो, तुम्हाला माहित आहेच की कोल्हापूरच्या   केदार कुलकर्णी याने नुकत्याच झालेल्या 'झी गौरव' समारंभात 'गंध' या चित्रपटासाठी उत्कृष्ट कलादिग्दर्शकाचा पुरस्कार मिळवाला . सांगायची गोष्ट अशी की केदारदादा हा देवल क्लबचा कलाकार, आणि मी देखील क्लबचाच. त्यामुळे, माझ्या या दोस्ताला सन्मान मिळाल्याचा मला विशेष आनंद. तसे आम्ही गेल्या 1 महिन्यात भेटलेलो नव्हतोच. त्यामुळे, काल त्याला भेटल्यावर त्याची एक अनौपचारीक मुलाखत घेतली. तुम्हा  दोस्तांसाठी ही मुलाखत सो एक्स्क्लुजीव केदार कुलकर्णी विथ विनायक पाचलग

मी - केदारदादा, पहिल्यांदा या पुरस्काराबदद्ल तुझे अभिनंदन, मला सांग, तुलास्वतःला बक्षीस मिळेल असे वाटत होते का? महत्त्वाचे म्हणजे नितीन देसाई, सुमित्रा भावे अशा दिग्गजांची स्पर्धा असल्याने दडपण होते का?

केदार - अरे, बक्षीस मिळेल, याची अपेक्षाच नव्हती केली. खरतरं, नॉमिनेशनमिळाल्यावरच आपल काम एप्रीसीएट झालं. म्हणून समाधानी होतो. पण, इथपर्यंत आलोय म्हणटल्यावर बक्षीस मिळावे. अशी, थोडीशी, मनाच्या कोपर्‍यात इच्छा होतीच. आणि, ती कोणाला नसते. अरे, तुला पटणार नाही. नाव घोषीत झाल्यावर 2 मिनिटे मी स्तब्ध होतो. माझे मलाच काही कळत नव्हते. माझ्या नकळत मी रंगमंचावर गेलो आणि ट्रॉफी घेऊन परत आलो. मग, 5 मिनिटानी भानावर आलो. त्यामुळे, ते सगळे काही वेगळंच होते.

मी - बरं, मला एक सांग। तुला हा पिक्चर कसा मिळाला? आणि, आता विचारकेल्यावर तुला हे यश का मिळाले असे वाटते.

केदारदाः- अरे, ती पण मजा आहे. तुला माहित आहे बघ. 2 वर्षापुर्वी आपण क्लबमार्फत 'छोटयाश्या सुट्टीत' हे नाटक बसवले होते. या नाटकाचा लेखक सचिन कुंडलकर होता. खरेतर, हा विषय हाताळणारी अख्ख्या महाराष्ट्रातली आपली दुसरी संस्था. आणि, हा प्रयोग राज्य नाटय स्पर्धेत नावाजला गेल्यावर त्याचा एक शो पुण्यात ठेवला होता. तेव्हा सचिन आलेला. मग, त्यावेळच्या चर्चेत त्याने तु काम करणार का विचारले आणि मी चित्रपट केला. आणि, 'गंध' चं वैशिष्टय म्हणशील तर गंधमध्ये आम्ही दृश्य चित्र अनुभवातुन प्रेक्षकांना गंधाचा, वासाचा फील द्यायचा प्र यत्न केला आहे. तेसुध्दा तीन टोकाच्या कथानकातून 1) पुणेरी वाडा संस्कृतीतलं कुटुंब - लग्न 2) तर दुसरे एक मॉडर्न फॅशन फोटोग्राफर आणि तिसरं म्हणजे एक प्युअर कोकणी घर. या तिन प्रकारच्या कथा आम्ही योग्यत-हेने जोडू शकलो आणि विशेष म्हणजे, काही प्रसंगानंतर लोक म्हणतात, ''हा आम्हाला बघताना तो वास आल्याचा भास झाला, जाणीव झाली.'' कदाचित या वैशिष्टयामुळेच कदाचित आम्ही 'हरिशचंदाची फॅक्टरी' या प्रचंड अभ्यासाने बनवलेल्या चित्रास मागे टाकू शकलो.

मी - बरं केदारदा, तुला ज्यासाठी आवार्ड मिळाला त्या कलादिग्दर्शनाबद्दल काही सांग कारण माझ्यासह ब-याच लोकांनाअजून 'कलादिग्दर्शन' म्हणजे काय तेच माहित नाही। नक्की हा काय प्रकार आहे आणि तुझा हा पहिलाच प्रयत्न होता का?

केदारदा - अरे विन्या, मराठी चित्रपटाबाबत बोलायचं तर कलाकार, त्यांचे कॉस्टयुम आणि डायलॉग सोडले तर बाकी सगळयाचा समावेश कलादिग्दर्शनात होतो. अरे, पिक्चर लिहिताना त्याचा एक ग्राफ दिग्दर्शकाच्या डोळयात असतो. जो आम्हाला माहित असतो. मग त्यानुसार तसं Environment तयार करावं लागतं. त्या दृश्याची परिणामकारकता वाढवण्यासाठी प्रयत्न करावे लागतात. थोडक्यात सांगायच तर, तुला म्हटलं ऑफिसचा सेट लाव. तर, आत्ता आपण बसलोय, इथं पण शुटींग करता येतचं की. पण, त्यावेळी प्रसंग कोणता, मग कशी रचना करता येईल, कोणती रंगसंगती वापरावी लागेल. याचा विचार म्हणजे कलादिग्दर्शन. थोडक्यात म्हणजे कंटेटला एक्झीक्युट करणे. आणि यातलं कौशल्य म्हणजे आपल्याला ग्राफ माहित असतो. पण दिग्दर्शक कोणत्या ऍंगलने तो शुट करणार हे माहित नसतं. आयत्यावेळी, ते बदलू शकतं. म्हणूनच, सर्व बाजून ते प्रीपेअर असावे लागते. आणि, मी पहिल्यांदा 'ॠषीकेश मोघे "यांच्याबरोबर 'अचानक' साठी असिस्टंट म्हणून काम पाहिले. पण, इनडिपेंडंट हा माझा पहिलाच प्रयत्न. म्हणूनच, जास्त आनंद आहे.(यावेळी केदारने खुप माहिती दीली पण ती विस्तारभयाने ती इथे देत नाही आहे)

मी - बरं, आता थोडं तुझ्याबदद्ल? तु या क्षेत्रात कसा आलास? आणि आत्तापर्यंतचातुझ्या प्रवासाबदद्ल थोडे सांग?

केदार - अरे मी पहिल्यांदा नाटकात आलो ते आर्किटेक्चरच्या पहिल्या वर्षात म्हणजेजवळजवळ 15 वर्षापूर्वी। त्यावेळी माईम (मुकाभिनय) केले होते. तिथुन मग सुरूवात झाली. 4-5 वर्षे महाविद्यालयात एकांकिका, नाटके केली. मग त्यात बक्षिसे वगैरे मिळू लागल्यावर वेगवेगळे सुरू केले. यानंतर 2000 सालापासून आजपर्यंत मी देवल क्लबशी निगडीत आहे.

मी - बरं मग या काळात तु केलेले महत्वाचे नाटय्प्रयोग, बक्षीसे कोणकोणती?

तसं म्हणशील तर 2003-04 साली मी कॉलेजच्या मुलांना बरोबर 'येत्या काळोखापर्यंत' हे नाटक लिहिले आणि बसवले होते। त्याला आणि क्लबमार्फत म्हणशील तर मी ''भरणी भरपाई'', ''छोटयाश्या सुट्टीत'' " एक युध्द्....'' अशी अनेक नाटके केली. यात सर्वात वेगळे होते ते भरणी भरपाई. कारण यात फक्त डॅडो आणि स्टेप्स वापरून आम्ही 10 ते 11 वेगवेगळी ठिकाणे दाखवायचा प्रयत्न केला होता. आणि सर्वांत गाजलेले म्हणशील, तर ''छोटयाशा सुटटीत'' या नाटकाला राज्य नाटय स्पर्धेत मध्ये 4 पुरस्कार मिळाले होते. त्याचे ठिकठिकाणी प्रयोगही झाले. यातले 2 पुरस्कार मला होते.

मी -  मला सांग, यातला तुला सर्वांत जास्त चॅलेंजिंग, आवडलेला प्रयोग कोणता?

केदार - तसं म्हणशील, तर मला स्वतःला खूप चॅलेंजिंग वाटलेला वा म्हणूनच आवडलेलाम्हणजे 'माझ्या प्रीय मित्रास "यात मी 70 वर्षाच्या माणसाची भूमिका केली होती। ते फार अवघड होते. आणि, विशेष म्हणजे 'आराधना' करंडक मध्ये ते नावाजलेदेखील गेले.

मी -  केदारदा, तुला मी डिरेक्शन करताना पाहिलयं। तुला अभिनयाचे ऍवॉर्ड मिळालेले आहेच. तु एकदोनदा म्युजिक केलेले आहेस आणि आता आर्ट डिरेक्शन? या सर्व क्षेत्रात तु वावरतोयस. पण, यातले तुला सर्वांत जास्त काय आवडते?

केदार - अं, खरं सांगायचं तर डिरेक्शन, कारण त्यात तुमच्या सर्व कल्पनाना वाव मिळतो। त्यामुळे, माझी डिरेक्शनला फर्स्ट प्रायोरीटी असते. त्यानंतर आर्ट डिरेक्शन. कारण, तो माझ्या पेश्याशी रिलेटेड आहे. आणि सर्वात शेवटी, जर कोणीच उपलब्ध नसेल तर ऍक्टिंग.

मीः- बर, आता याच अनुशंगानं आणखी एक प्रश्न? तुला स्वतःला काय करायला आवडते,नाटक का चित्रपट? आणि का?

केदार - खरे सांगायचे तर, दोन्ही माध्यमे आपापल्या जागी योग्य आहेत। पण मला म्हणूनविचारशील तर 200% नाटकच. कारण नाटकात थेट संवाद साधता येतो. महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःला Explore करता येते. जज करता येते. चित्रपट जास्त लोकांपर्यंत पोहोचतो हे खरं. पण, त्यावेळी दडपण असते आणि महत्त्वाचे म्हणजे बदलाची संधी पण मिळते ती नाटकात. म्हणजे, आपल्याला वाटले की हा संवाद असा घेतला तर जास्त इफेक्टिव ठरेल. पण, चित्रपटात तसे नाही. एकदा शुट झाले की संपले. त्यामुळे जीवंत अनुभव देणारे नाटक हेच चांगलं.

मी - बर आता एक वेगळा प्रश्न, तु आर्किटेक्ट आणि इंटिरियर डिझायनर आहेस? याचातुला या क्षेत्रात फायदा होतो का?

केदार - हो। नक्कीच होतो ना.

मी - खरतरं तू पूर्णवेळ कलाकार नाहीस? व्यवसाय, कुटुंब, आणि कला हे सगळं तु कसंमॅनेज करतोस? आणि पुढेमागे पूर्णवेळ कलाकार व्हायचं ठरवलं आहेस का?

अरे, खरतरं तारेवरची कसरत करावी लागते। पण, आवड असली की सवड मिळतेच. हा, पण सॅक्रीफाईज करावे लागते. त्याला पर्याय नाही. आणि भविष्याबाबतीत म्हणटलेस तर अजुन काय ठरवलेले नाही. इथे (कपाळावर) जे लिहिले असेल तसे होईल. पण, जर व्यवसाय व कला अशी निवड करायची झाल्यास व्यवसायच निवडीन. पण, जर चान्स असेल, तशी संधी आली तर कलेबाबत. पण, शेवटी पोटापाण्याचा प्रश्न असतोच ना.

मी - बरं आता एक महत्त्वाचा प्रश्न ? यावेळी तुझ्यासह कोल्हापूरच्या एकूण तिघांनी 'झीगौरव' मिळवला, तर एकाने 'फिल्मफेअर' मिळवले। यामुळे, पुणे मुंबई आणि कोल्हापूरसारखी गावे यांमधील दरी कमी होत आहे. असे वाटते का?

केदार- याबाबतीत म्हटलं तर 'हो' आणि म्हटलं तर 'नाही'। कारण मुळात म्हणजे कलेच्या प्रांतात असा भेदभाव करू नयेत. कारण, ते या क्षेत्राला मरक आहे. आणि एखाद्याने काम करायचे ठरवले, तर तो ते मिळवतोच. हा, पण एक गोष्ट आहे. पुर्वी, साधारण महानगरीय भागातील लोकांना पुरस्कार, प्रसिध्दी मिळायची. पण, ते चित्र मात्र आज नक्की बदललयं. पुर्वी, काम मिळवायला मुंबई गाठायला लागायची. मात्र, आता लहानसहान गावातून निर्मिती घडत आहे. याशिवाय 'संजय मोहिते' ने मुंबईत जावून नाव कमावलेच की. त्यामुळे ही दरी कमी होत आहे. आणि, याचे कारण काय आहे माहित आहे का? आपण, आपल्या कोसापुरते मर्यादित राहतो. आपल्याकडची मंडळी आपले प््राश्न मांडतात. तर महानगरातले त्यांचे. आणि, ते प्रश्न एकमेकांना रूचत नाहीत. म्हणून ती दरी निर्माण होते. अरे, आज कोल्हापूरातल्या गुंडागिरीवर बनलेलं 'युज ऍन्ड थ्रो ' इथे यशस्वी ठरतं. पण, मुंबईत मार खातं, कारण तिथं तो प्रश्नच नाही आहे. मग, त्यांना काय कळणार. पण, आजकाल चित्र बदलतयं. लोक एकमेकांना सामावून घ्यायला लागले आहेत. सामान्यांच्या जीवनावर सहज नजर टाकली तरी चित्रपट जमून जातो, हे 'स्लमडॉग' ने दाखवून दिलयं. तो पिक्चर चांगला का वाईट हा भाग अलहिदा! पण, हा बदल घडून आलाय हे महत्वाचं

मी - मग, यात प्रसारमाध्यमे महत्त्वाची भूमिका बजावतात का?

केदार - हो नक्कीच, मध्ये आपण चर्चा केली होतीच की यावर। अरे, आजकाल विविधनियतकालीकातून असे चित्र रंगवलं जातयं की रंगभूमी फक्त पुण्या-मुंबईतच. अरे, त्यांचं कार्य मला मान्य आहेच. त्यांनी जे उत्तम रसिक घडवण्याचं काम केलयं त्याला सलाम. पण, आजकाल अशा बेटांच्या स्वरूपात कोल्हापूर, सोलापूर, औरंगाबाद, कणकवली यांचे जे उपक्रम चालतात त्याबदद्ल किती लिहिले जाते. गेले 125 वर्षे आपला क्लब या क्षेत्रात उत्तम काम करतोय, त्याची तरी किती दखल घेतली गेली. हा, इथे आपलीही चूक आहेच. आपण कोषातून बाहेरच पडत नाही. आपण, एकदा तरी पुण्या-मुंबईत गेलोय का नाटकं बघायला. त्यामुळे आपण कोषात राहतो, प््रासिध्दी करत नाही. आणि, कोल्हापूरसारख्या गावात अजून प्रेक्षकवर्ग तयार झालेला नाही. यामुळे नाटक मार खाते. पण, हे चित्र बदलणे हे रंगभूमी, चित्रपट याबाबत महत्त्वाचे आहे. नाटक, चित्रपटाबाबत हिच स्थिती आहे. पण, जर का हे चित्र आपण बदलले ना. तर या क्षेत्राला सोनेरी दिवस आहेत हे नक्की.

मी - बरं, आता शेवटचा प्रश्न। पहिल्यांदा मला या क्षेत्रातल्या तुझ्या आवडत्या व्यक्ति (खरेतर हा प्रश्न आधीच विचारायच होता पण तसा प्रसंग न आल्याने आत्ता विचारला)सांग आणि तु आमच्यासारख्या नवोदितांना काय सांगशील, तेदेखील सांग.

केदार - माझे आवडते म्हणशील, तर मला नट म्हणून अमोल पालेकर आवडतात. आणिकलादिग्दर्शक म्हणून नितीन देसाई. नितीन देसाईंचे काम तर उत्तम आहेच. पण, त्यांनी कलादिग्दर्शनाला जे ग्लॅमर मिळवून दिलं आहे. त्या त्यांच्या कामाला तोड नाही. आणि, मी काही उपदेश देण्याइतका मोठा नाही. माझी पण सुरवातच आहे. फक्त, तुमच्यापेक्षा 5-6 पावसाळे जास्त बघीतलेत. म्हणून, आणि एक मित्र म्हणून इतकेच सांगीन की, नाटक करा पहिल्यांदा, ते सिरीअसली करा, स्वतःला शहाणे समजून कुंपणात बांधून घालू नका.आणि शेवटपर्यंत शिकत रहा इतकेच

मी - केदारदादा, पुन्हा एकदा अभिनंदन आणि आभार.

मुलाखत व श्ब्दांकन-विनायक पाचलग